Welke doosverhouding is het goedkoopst? Zo werkt de 2:1:2-doos
Het korte antwoord: bij hetzelfde volume is een smalle, hoge doos het goedkoopst. Twee keer zo lang als breed, en even hoog als lang. Die 2:1:2-verhouding kost 14,3% minder karton dan een bijna vierkante doos met exact dezelfde inhoud. Bij 12,5 liter is dat het verschil tussen 25 × 25 × 20 cm (0,466 m² karton) en 29,2 × 14,6 × 29,2 cm (0,399 m² karton): op elke zeven dozen houd je er één over.
Jeroen legt het in tweeënhalve minuut uit met twee echte dozen en een weegschaal. Onder de video staat de onderbouwing: de formule, de vergelijkingstabel, de randgevallen en de situaties waarin je dit juist niet moet doen.
De vraag die bijna wekelijks binnenkomt
Een klant van VerpakkingenXL verstuurt kussenvulling, 12,5 liter per pakket. De precieze afmetingen van zijn doos maken hem niet uit, zolang die 12,5 liter er maar in past. Wat de doos kost, maakt hem wél uit. Dat is precies de situatie waarin doosverhouding geld oplevert: het volume ligt vast, de vorm is vrij.
Twee dozen kunnen allebei 12,5 liter bevatten en toch flink verschillen in kartonverbruik. De ene is bijna vierkant. De andere is twee keer zo lang als breed en even hoog als lang. Zelfde inhoud, andere vorm, andere prijs.
Waarom de breedte van je doos dubbel telt
Elke verzenddoos wordt gesneden uit één plat vel karton. Dat vel heet de uitslag: het uitgevouwen kartonnen vlak waar de doos uit komt, inclusief alle kleppen. Wat een doos aan materiaal kost, is dus niets anders dan het oppervlak van die uitslag.
De meest gebruikte verzenddoos is de Amerikaanse vouwdoos, in de internationale doosmodellen bekend als FEFCO 0201: vier kleppen onder, vier kleppen boven, allebei dichttapen. Voor dat model gelden twee simpele regels:
Lengte van de uitslag = 2 × dooslengte + 2 × doosbreedte + 3,5 cm lijmflap
Breedte van de uitslag = dooshoogte + doosbreedte
In die tweede regel zit het hele verhaal. De sluitkleppen, de vier flappen die je boven en onder dichtvouwt, zijn altijd precies een halve doosbreedte diep. Zijn ze ondieper, dan raken de kleppen elkaar niet in het midden en sluit de doos niet. Boven en onder samen is dat één hele doosbreedte extra vel.
Gevolg: de breedte van je doos telt dubbel. Eén keer als zijwand, en nog een keer als klepdiepte. Lengte en hoogte tellen maar één keer mee. Breedte is dus de dure dimensie.
Minimaliseer je het veloppervlak bij een vaste inhoud, dan rolt er precies één verhouding uit: lengte = hoogte = 2 × breedte. Dat is geen vuistregel uit de praktijk, maar een wiskundig optimum. Het cijfer dat het verhaal draagt: bij een 2:1:2-doos zit een derde van het karton in de kleppen, bij een vierkante doos meer dan de helft.
Vijf doosvormen, 12,5 liter, vergeleken
Onderstaande tabel rekent vijf doosvormen door met dezelfde inhoud van ongeveer 12,5 liter. Alle maten zijn binnenmaten van een Amerikaanse vouwdoos (FEFCO 0201), met een lijmflap van 3,5 cm meegerekend. De kolom L+K-maat is de langste plus de kortste zijde, de maat waar veel pakketvervoerders hun tarief mede op baseren.
| Doosvorm | Binnenmaat (cm) | Inhoud | Karton | Deel in kleppen | L+K-maat | Meerverbruik |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Plat | 40 × 30 × 10,4 | 12,48 L | 0,580 m² | 72% | 50,4 cm | +45% |
| Vierkante voet | 25 × 25 × 20 | 12,50 L | 0,466 m² | 54% | 45,0 cm | +17% |
| Kubus | 23,2 × 23,2 × 23,2 | 12,49 L | 0,447 m² | 48% | 46,4 cm | +12% |
| 2:1:2 (optimum) | 29,2 × 14,6 × 29,2 | 12,45 L | 0,399 m² | 32% | 43,8 cm | laagste |
| Te smal doorgeslagen | 37 × 11,6 × 29,2 | 12,53 L | 0,411 m² | 27% | 48,6 cm | +3% |
Berekend voor FEFCO 0201, binnenmaten, lijmflap 3,5 cm. Percentages afgerond.
1. Een kubus is niet het optimum
Bijna iedereen gokt op de kubus, want een kubus heeft bij een gegeven inhoud het kleinste buitenoppervlak. Dat klopt ook, alleen: een doos is geen gesloten kubus. De sluitkleppen komen er nog bovenop, en die kosten een hele doosbreedte extra karton. Een kubus van 23,2 cm zit er daardoor 12% naast.
2. Platte dozen zijn de echte verspilling
Een platte doos van 40 × 30 × 10,4 cm gebruikt 45% meer karton dan de 2:1:2-doos met dezelfde 12,5 liter inhoud. In die platte doos is bijna driekwart van het vel klep. Je betaalt dus vooral voor materiaal dat je meteen weer dichtvouwt en dichttapet.
3. Smaller is niet altijd beter
Ga je voorbij de 2:1:2-verhouding, dan loopt het kartonverbruik weer op. De doos van 37 × 11,6 × 29,2 cm heeft nog maar 27% klep en is toch 3% duurder in materiaal, omdat de omtrek van de doos zelf gaat groeien. 2:1:2 is een optimum, geen richting waarin je oneindig door kunt schuiven.
Het tweede voordeel: de L+K-maat
Veel pakketvervoerders bepalen hun tarief mede op de L+K-maat: de langste plus de kortste zijde van je doos. Bij 12,5 liter komt de vierkante doos op 45,0 cm en de 2:1:2-doos op 43,8 cm. Zit je met je huidige doos net boven een tariefgrens, dan scheelt die 1,2 cm een hele prijsklasse. Zit je er ruim onder, dan verandert er niets aan je verzendkosten.
Let op de nuance bij het volumetarief, waarbij vervoerders rekenen op ingenomen ruimte in plaats van op gewicht. Daar maakt de doosverhouding geen enkel verschil, want je volume blijft precies gelijk. Wil je op volume besparen, dan moet de doos kleiner worden, niet anders van vorm. Daarover lees je meer in ons artikel over de volumetoeslag.
Voor Duitsland ligt er nog een extra grens. Verstuur je naar Duitsland, dan is 70 cm L+K vaak het punt waarop het tarief omhoog springt. Een 2:1:2-doos van 50 liter komt uit op 69,6 cm L+K en blijft daar dus net onder. Hoe dat in de praktijk uitpakt, staat in Doos voor Duitsland kopen: volumetarief?
Wat 14% minder karton wel en niet betekent
Eerlijk is eerlijk: 14% minder karton is niet 14% minder doosprijs. In de prijs van een doos zit ook snijwerk, drukwerk en transport, en die posten veranderen niet mee als je de verhouding aanpast. Karton is wel de grootste post in de doosprijs, dus je ziet er een flink deel van terug.
Wat wel keihard vaststaat, is het materiaal zelf. Bij hetzelfde karton is gewicht recht evenredig met veloppervlak, dus de 2:1:2-doos weegt aantoonbaar 14% minder. Dat is in de video letterlijk op een weegschaal te zien. Neem je tienduizenden dozen per jaar af, dan loopt dat percentage op tot een serieus bedrag op je jaarrekening.
Minder karton per doos is bovendien gewoon minder materiaal, en dat is rekenwerk in plaats van een marketingclaim. Al ons karton is daarnaast 100% recyclebaar.
Wanneer je dit juist niet moet doen
De 2:1:2-verhouding is het optimum voor kartonverbruik, niet voor elke situatie. Er zijn drie gevallen waarin je er beter van afwijkt.
Je product past er niet in. Een schilderij, een spiegel of een toetsenbord verstuur je nu eenmaal plat. Past je product niet in een smalle doos, dan is dit hele verhaal niet van toepassing en win je meer met een doos op maat om je product heen.
Je stapelt hoog op pallets. Smalle, hoge dozen verliezen eerder hun stapelsterkte. Je kunt er minder op elkaar zetten voordat de onderste laag begint te deuken. Speelt dit bij jou, laat het dan doorrekenen voordat je de maat vastlegt.
Je gebruikt een ander doosmodel. Deze berekening geldt voor de Amerikaanse vouwdoos (FEFCO 0201). Een wikkeldoos of een doos met een geïntegreerd deksel heeft een andere uitslag, en dus een ander optimum.
Zelf de ideale doosmaat berekenen
Ken je het volume dat in de doos moet, dan reken je de optimale maat in twee stappen uit. Werk in centimeters, want 1 liter is 1.000 cm³.
Stap 1. Breedte = de derdemachtswortel van (inhoud in cm³ gedeeld door 4)
Stap 2. Lengte en hoogte = 2 × die breedte
Voorbeeld met 12,5 liter: 12.500 cm³ gedeeld door 4 is 3.125. De derdemachtswortel daarvan is 14,6. Je doos wordt dus 29,2 × 14,6 × 29,2 cm.
Wil je niet rekenen, gebruik dan onderstaande richtmaten. Dit zijn binnenmaten voor een Amerikaanse vouwdoos in de 2:1:2-verhouding.
| Benodigde inhoud | Optimale binnenmaat (cm) | L+K-maat |
|---|---|---|
| 2 liter | 15,9 × 7,9 × 15,9 | 23,8 cm |
| 5 liter | 21,5 × 10,8 × 21,5 | 32,3 cm |
| 10 liter | 27,1 × 13,6 × 27,1 | 40,7 cm |
| 12,5 liter | 29,2 × 14,6 × 29,2 | 43,8 cm |
| 20 liter | 34,2 × 17,1 × 34,2 | 51,3 cm |
| 30 liter | 39,1 × 19,6 × 39,1 | 58,7 cm |
| 50 liter | 46,4 × 23,2 × 46,4 | 69,6 cm |
| 80 liter | 54,3 × 27,1 × 54,3 | 81,4 cm |
Reken bij een echt product altijd wat speling mee. Een product dat klem zit, krijg je er niet in, en een doos die te ruim is kost je weer vulmateriaal. Met de 3D-tool voor dozen op maat zie je direct wat jouw maat kost.
Transcript van de video
Hieronder staat de volledige tekst van de video, per hoofdstuk.
0:00 Het korte antwoord
In deze video ga ik de volgende veelgestelde vraag behandelen: welke doosverhouding is het voordeligst? Kort antwoord: een smalle, hoge doos. Twee keer zo lang als breed. En even hoog als lang. Dat heet een 2:1:2-doos. Bij hetzelfde volume scheelt dat ruim veertien procent karton vergeleken met een vierkante doos. Daarbij rekenen veel vervoerders, naast het volume, ook af op de som van de langste plus de kortste zijde. En daar scoort zo'n doos ook nog eens beter.
0:25 De klantvraag
Deze vraag krijgen we dus bijna wekelijks. Een voorbeeld van vorige week. Een klant die kussenvulling verstuurt. Twaalf en een halve liter per pakket. De specifieke afmetingen maakten voor hem niet uit, als de twaalf en een halve liter er maar in past. Maar de prijs van de doos, die was natuurlijk wel belangrijk.
0:45 Twee dozen, dezelfde inhoud
Kijk. Twee dozen, allebei twaalf en een halve liter. Deze is bijna vierkant. En deze is twee keer zo lang als hij breed is. En even hoog als lang. Dezelfde inhoud, maar wel een andere vorm.
1:05 De uitslag en de sluitkleppen
Elke doos komt oorspronkelijk uit één plat vel karton. Dat vel heet de uitslag. Dit is een Amerikaanse vouwdoos. Vier kleppen onder, vier boven. En die sluitkleppen zijn altijd een halve doosbreedte diep. Anders raken ze elkaar niet in het midden.
1:25 Hoe breder de doos, hoe dieper de kleppen
Dus hoe breder je doos, hoe dieper de kleppen moeten zijn. Van deze vierkante doos is meer dan de helft klep. Bij de 2:1:2-doos nog maar een derde.
1:45 Wat het oplevert, en wat niet
Dit scheelt veertien procent karton. Op elke zeven dozen scheelt dat er dus één. Wat wel belangrijk is om te vermelden: de doos wordt niet veertien procent goedkoper. Er zit ook snijwerk, drukwerk en transport in. Maar het karton is de grootste post. Bij grote afnames per jaar gaat dit over duizenden euro's.
2:05 Het tweede voordeel: de L+K-maat
Dan is er nog een tweede voordeel. Veel vervoerders rekenen af op de L+K-maat. Dat betekent: de langste plus de kortste zijde. De vierkante doos komt op vijfenveertig centimeter. Deze op vierenveertig. Zit je net boven een tariefgrens, dan scheelt dat een hele prijsklasse.
2:25 Wanneer je dit niet moet doen
Wanneer moet je dit niet doen? Bijvoorbeeld wanneer je product niet in een smalle doos past. Een schilderij verstuur je nou eenmaal plat. Daarnaast zullen smalle hoge dozen sneller hun stapelsterkte verliezen. Je kan dan minder dozen op elkaar stapelen zonder dat ze in elkaar deuken. Dit rekenen wij natuurlijk graag voor je uit.
2:40 Stuur ons je maten
Als jij ons de maten van jouw huidige doos stuurt, dan rekenen we uit of het bij datzelfde volume goedkoper kan. De dozen kunnen wij op maat voor je maken, ook als je er maar tien nodig hebt. Maar daarnaast hebben wij een assortiment van honderden dozen die wij uit voorraad leveren. Twijfel je over de maat? Neem dan contact met ons op. We denken graag met je mee.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Welke doosverhouding is het goedkoopst? Een verhouding van 2:1:2, dus twee keer zo lang als breed en even hoog als lang. Bij een Amerikaanse vouwdoos is dat de vorm die bij een gegeven inhoud het minste karton kost. Bij 12,5 liter is dat 29,2 × 14,6 × 29,2 cm.
Waarom is een kubus niet de zuinigste doos? Een kubus heeft wel het kleinste buitenoppervlak, maar een doos bestaat niet alleen uit wanden. De sluitkleppen zijn een halve doosbreedte diep, dus een brede doos kost extra karton dat je meteen weer dichtvouwt. Een kubus gebruikt daardoor 12% meer karton dan een 2:1:2-doos met dezelfde inhoud.
Hoeveel karton bespaar je met een 2:1:2-doos? Vergeleken met een bijna vierkante doos van 25 × 25 × 20 cm bespaar je bij 12,5 liter 14,3% karton, oftewel 0,067 m² per doos. Op elke zeven dozen scheelt dat er één.
Wordt mijn doos dan ook 14% goedkoper? Nee. In de doosprijs zitten ook snijwerk, drukwerk en transport, en die kosten veranderen niet mee. Karton is wel de grootste post, dus een flink deel van die 14% zie je terug in de prijs.
Wat is de L+K-maat? De langste plus de kortste zijde van je doos, een maat waar veel pakketvervoerders hun tarief mede op baseren. Bij 12,5 liter komt een vierkante doos op 45,0 cm en een 2:1:2-doos op 43,8 cm. Zit je net boven een tariefgrens, dan kan die 1,2 cm een hele prijsklasse schelen.
Helpt een 2:1:2-doos ook tegen het volumetarief? Nee. Bij het volumetarief rekent de vervoerder op ingenomen ruimte, en dat volume blijft bij een andere verhouding precies gelijk. Wil je op volume besparen, dan moet de doos kleiner worden in plaats van anders van vorm.
Wanneer kun je beter geen smalle, hoge doos nemen? Als je product plat moet liggen, zoals een schilderij of een spiegel, en als je hoog stapelt op pallets. Smalle, hoge dozen verliezen eerder hun stapelsterkte, waardoor je er minder op elkaar kunt zetten. Twijfel je, dan rekenen we het voor je door.
Geldt dit ook voor andere doosmodellen? De berekening geldt voor de Amerikaanse vouwdoos, FEFCO-code 0201. Een wikkeldoos of een doos met een geïntegreerd deksel heeft een andere uitslag en dus een ander optimum.
Stuur ons je huidige doosmaten
Weet je niet of jouw doos al goed zit? Stuur ons je huidige binnenmaten, dan rekenen we uit of er bij datzelfde volume een goedkopere doos in past. Je hoort van ons wat het verschil in kartonverbruik en in L+K-maat is, met de maten erbij.
Waarom ondernemers hun dozen bij VerpakkingenXL halen
✓ Dozen op maat uit eigen fabriek, al vanaf 10 stuks
✓ Maatwerk binnen 5 werkdagen geproduceerd
✓ Honderden standaardformaten op voorraad, binnen 24 uur geleverd
✓ Altijd een digitale drukproef vóór productie
✓ Persoonlijk advies van mensen die zelf ondernemen, sinds 2014
✓ 100% recyclebaar karton
Benieuwd wat jouw optimale doos kost?
Bekijk het assortiment dozen op maat en bereken direct jouw prijs. Liever even sparren over de maat? Bel 053 - 5738456 tussen 09:00 en 17:00, of mail naar [email protected]. Je hebt binnen 4 kantooruren antwoord.